Humanisme Erika Baardwijk
December 2006
De mening van Martha Nussbaum
- Mensen hebben een waardigheid die respect verdient van wetten sociale instellingen. Het is de kern van het moderne liberale democratische gedachtegoed.
- Menselijke waardigheid br engt de idee van gelijkwaardigheid met zich mee.
- Elk mens zou in staat moeten zijn een leven te leiden conform zijn/haar visie op wat het meest belangrijk is.
- De menselijke waardigheid wordt vaak geschonden op grond van sekse of seksualiteit.
- Het feminisme heeft vijf opvallende kenmerken: internationalistisch, humanistisch, liberaal, betrokken bij de sociale vorming van voorkeur en wensen, betrokken bij het op br engen van begrip. Door de combinatie van deze elementen ontstaat een coherent en krachtig beeld.
- Individuen hebben de morele verplichting om rechtvaardigheid te promoten, ook voor mensen buiten de eigen landsgrenzen.
- Mensen hebben overal dezelfde problemen, waar ze ook leven, hun specifieke dilemma's moeten worden gezien als oorzaak van specifieke omstandigheden, in plaats van door de aard of identiteit van die mensen. Er moet naar universele oplossingen gezocht worden.
- Culturen zijn niet monoliet, elke levende cultuur bevat pluraliteit en tegenstrijdigheden.
- Elk universalisme, dat overtuigend wil zijn in de moderne wereld, moet een vorm van politiek liberalisme zijn.
- De liberale traditie van gelijk belang en respect moet worden doorgetrokken naar vrouwen en naar de relaties tussen mannen en vrouwen.
- Sociale condities zijn grotendeels de oorzaak van destructieve passies. Emoties zijn deels gevormd door een sociaal aangeleerd geloof.
Humanisme bij Martha Nussbaum
De mensen hebben een waardigheid die respect verdient . Menselijke waardigheid br engt de idee van gelijkwaardigheid met zich mee, alle mensen verdienen hetzelfde respect krachtens hun menszijn. De mens is fundamenteel gelijk; ieder mens is evenveel waard. Nussbaum schenkt veel aandacht aan 'de menselijkheid van de mens' en behandelt vraagstukken die betrekking hebben op wat menswaardig leven is.
Liberalisme
Nussbaum haar idee van liberalisme bevat ook humanistische elementen. Zij vindt dat liberalisme begint met de idee dat alle mensen evenveel waard zijn, krachtens hun basis menselijke vaardigheden; keuze en redeneren. Alle mensen verdienen gelijk respect. Liberaal feminisme voegt tevens sekse toe aan de lijst met moraal irrelevante kenmerken; er is geen steekhoudend argument te verzinnen om onderdrukking van vrouwen te rechtvaardigen. Kenmerkend voor liberalisme is de nadruk op het gelijke belang van ieder leven.
Stroming 20 e eeuw
Mijns inziens past Nussbaum bij het existentialisme, door haar benadrukking van individualiteit, individuele vrijheid, en subjectief filosoferen. Het centrale thema is de menselijke existentie. De situatie van de mens wordt geanalyseerd, waarin de relatie tot de medemens centraal staat. Meestal is men politiek geëngageerd en houdt men zich niet afzijdig, wat we ook duidelijk terugzien bij Nussbaum.
Als we een indeling maken naar de Franse en Duitse existentialistische stroming, dan past Nussbaum vooral bij de Duitse stroming, omdat dat meer ingebed is in de filosofische traditie. De argumenten van Nussbaum zijn gevormd door de filosofie, met name de Griekse en Romeinse filosofie.